De medische naam voor de meer bekende “wintertenen”, “wintervoeten” of “winterhanden” is perniones. Bij perniones vindt er een abnormale reactie van de kleine bloedvaten plaats in de huid bij blootstelling aan kou. Wat voornamelijk in het voorjaar en de herfst optreedt. Perniones komt meer bij vrouwen dan bij mannen voor. Waarbij vooral mensen die veel in de koude buitenlucht of koude ruimtes werken er meer last van kunnen hebben.
Het ontstaan van perniones
Er ontstaat een abnormale reactie van de kleine bloedvaten (= haarvaatjes) in de huid op koude. De grotere bloedvaten in de lederhuid gaan vernauwen om hiermee de warmte in de huid vast te houden. Daarentegen gaan de kleine haarvaatjes verwijden, i.p.v. vernauwen. Hierdoor gaat de huid blauwrood van kleur zien. Met name constante blootstelling aan lage temperatuur, rondom het vriespunt i.c.m. wind en hoge luchtvochtigheid zijn van belang. Het dragen van te strakke schoenen, te dunne sokken / kousen zijn andere factoren die de klachten ook doen ontstaan. De oorzaak van deze abnormale reactie van de kleine haarvaatjes op koude is niet bekend. Mogelijk kan een erfelijke aanleg een rol spelen, ook mensen met overmatig zweten van de voeten kunnen hier meer last van hebben.
Symptomen van perniones
- Rode tot blauwrode zwellingen, die scherp begrensd zijn of soms meer diffuus verspreid over de aan kou blootgestelde delen. Kenmerkende plaatsen zijn: buitenzijde handen, vingers, voeten en tenen. Daarnaast kunnen ook de voetzolen, hielen, onderbenen, zijkanten heup, neuspunt en oorschelpen meedoen.
- Jeuk, branderigheid, gloeien en / of tintelingen op de aangedane plaatsen. Soms ontstaan er blaren, zweertjes of wonden. Waarbij als complicatie een bacteriële infectie kan ontstaan.
- Meestal gaan de plekken op de huid vanzelf binnen een week weer over, maximaal 3 weken.
Behandeling voor perniones
Tijdens een acute aanval kunnen de klachten verminderen door rust te houden, de huid op te warmen en eventueel met een anti-jeukmiddel te behandelen.
Om aanvallen te voorkomen en /of klachten te doen verminderen kan men denken aan de volgende behandelmethoden:
- Wisselbaden: kortdurend, maximaal 2-3 minuten, worden de voeten in koud water ondergedompeld en vervolgens in warm water met of zonder massage. Uitvoeren voordat winterseizoen begint. Resultaten zijn wisselend, goede wetenschappelijke onderbouwing is er niet.
- Lichttherapie: met UVB aan begin van de winter. Resultaten zijn zeer wisselend.
- Lokale geneesmiddelen: die de huiddoorbloeding plaatselijk verbeteren. Bijwerkingen zijn er bijna niet. Er zijn zowel geneesmiddelen op recept als zonder recept verkrijgbaar.
- Vaatverwijdende geneesmiddelen: kan overwogen worden bij patiënten met ernstige verschijnselen. Echter hebben deze middelen meer bijwerkingen.
Wat kunt u zelf aan perniones doen?
Het belangrijkste is om blootstelling aan koude te voorkomen. Hiervoor zijn de volgende maatregelen zinvol:
- Dikke sokken dragen en zorg dat ze droog blijven.
- Ruime, goed isolerende schoenen dragen (niet te nauw) en let erop dat deze ook droog blijven.
- Handschoenen en andere beschermende kleding dragen.
- Warme omgeving in huis (centrale verwarming).
- Extreme kou vermijden en vooral temperatuurswisselingen vermijden.
- Wandelwol om de pijnlijke plekken dragen.
